ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΕΙΜΗΛΙΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΔΥΟ ΧΩΡΩΝ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΚΑΜΙΑ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΑΥΤA, ΟΥΤΕ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΟΥΤΕ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ
Η σημερινή Καθημερινή (29.09.2026) σε άρθρο του Σάκη Ιωαννίδη μας ανέφερε ότι σχετικές συζητήσεις για ιστορική ανταλλαγή μεταξύ των δύο χωρών, της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας, γίνονται παρασκηνιακά εδώ και περισσότερα από 10 χρόνια.
Ο τίτλος είναι πομπώδης, «ΣΤΗ ΣΟΦΙΑ ΤΑ ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ ΣΑΜΟΥΗΛ, ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΠΟΛΥΤΙΜΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΚΑ ΚΕΙΜΗΛΙΑ». Το κείμενο, που υπογράφει ο Σάκης Ιωαννίδης (τον Ιούλιο του 2022 ανέλαβε τη θέση του αρχισυντάκτη του πολιτιστικού τμήματος της ημερήσιας έκδοσης της «Καθημερινής» και είναι υπεύθυνος για τα κείμενα του συγγραφέα στην εβδομαδιαία έκδοση), εικονογραφείται με φωτογραφία από την προηγούμενη επίσκεψη του πρώην Προέδρου της Βουλγαρίας, Ρόσεν Πλέβνελιεφ, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, όπου φυλάσσονται τα οστά του «πατέρα» του βουλγαρικού έθνους, Τσάρου Σαμουήλ.
Η ενημέρωση από το Υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδας αναφέρει ότι: «Σήμερα (29.09.2026) υπογράφηκε Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των Υπουργών Πολιτισμού της Ελλάδας και της Βουλγαρίας, Λίνας Μενδώνη και Εβτίμ Μιλόσεφ, για την αμοιβαία «κατάθεση» κειμηλίων ιστορικής αξίας και για τις δύο χώρες. Πρόκειται για μια συμφωνία ιστορικής σημασίας, για την οποία το Υπουργείο Πολιτισμού εργάζεται συστηματικά. Αυτό αφήνει περιθώριο στα ίδια τα γεγονότα να δείξουν εάν πρόκειται πράγματι για ένα ύπουλο παρασκηνιακό επίσημο διακρατικό μνημόνιο που υπογράφηκε σε επίπεδο υπουργών πολιτισμού.
48 κειμήλια που προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, τα οποία μεταφέρθηκαν στη Σόφια το 1917, κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, κατά τη διάρκεια της βουλγαρικής στρατιωτικής κατοχής περιοχών της βόρειας Ελλάδας, επιστρέφονται στην Ελλάδα.
Η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα οστά του Τσάρου Σαμουήλ, τα οποία ανακαλύφθηκαν το 1965 από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλίου στις Πρέσπες και τα οποία φυλάσσονται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη.
Το κύριο ερώτημα που προκύπτει απευθύνεται στον αρχισυντάκτη του πολιτιστικού τμήματος της καθημερινής έκδοσης της «Καθημερινής» Σάκη Ιωαννίδη και στο Υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδας: Πότε, με ποιο έγγραφο, με ποια ανάλυση και με βάση ποια συγκεκριμένα στοιχεία ο σκελετός από μία από τις τέσσερις σαρκοφάγους μετατράπηκε από αρχαιολογικό εύρημα σε «ταυτοποιημένα λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ»;
Η Πρέσπα δεν είναι Σόφια. Η Πρέσπα δεν είναι Αθήνα. Η Πρέσπα είναι απλώς ένας μακεδονικός γεωγραφικός χώρος στον οποίο διασταυρώθηκαν διάφορες μεσαιωνικές πολιτικές δυνάμεις.
Όλα αυτά είναι καλά μελετημένα: πώς να κλέψουμε την ιστορική συνέχεια του μακεδονικού έθνους επειδή η Ελλάδα δεν μπορεί να διεκδικήσει τη μεσαιωνική ιστορία της Μακεδονίας, την παραχωρεί στους Βουλγάρους για προπαγάνδα, στην άρνησή της για την ύπαρξη του μακεδονικού έθνους. Στην περίπτωση αυτή, η Ελλάδα ως χώρα που είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι υπεύθυνη για τη νέα πολιτική που επιβάλλει, γνωρίζοντας ότι οι Βούλγαροι θα διεκδικήσουν και αυτοί τα εδάφη της Αιγαιακής Μακεδονίας, όχι μόνο τον Τσάρο Σαμουήλ!!!
Μπροστά στα μάτια του κόσμου και του ευρωπαϊκού κοινού, μια ανταλλαγή ιστορικών κειμηλίων λαμβάνει χώρα μεταξύ δύο χωρών που δεν έχουν καμία σχέση μαζί τους, ούτε ιστορικά ούτε γεωγραφικά. Τα λείψανα φυλάσσονταν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη και από τις 3 Οκτωβρίου θα παραδοθούν στο βουλγαρικό κράτος και η Βουλγαρία θα επιστρέψει τον Σαμουήλ στο δικό της εθνικό πάνθεον;
Αν ήταν όντως δικά τους, γιατί να θέλουν να τα ανταλλάξουν; Αλλά, φυσικά, επειδή δεν είναι δικά τους, τα χρησιμοποιούν για πολιτική προπαγάνδα, πάντα εις βάρος του έθνους που θεωρούν το πιο αδύναμο, δηλαδή του μακεδονικού έθνους και κράτους. Τα κειμήλια που πήραν οι Βούλγαροι από τη Νότια Μακεδονία, τη σημερινή βόρεια Ελλάδα, δεν είναι βουλγαρικά, ούτε είναι ελληνικά! Αν ήταν ελληνικά, η Ελλάδα θα τα αναζητούσε με το ίδιο πάθος που αναζητά τα μάρμαρα του Παρθενώνα από το Ηνωμένο Βασίλειο. Αν ήταν βουλγαρικά, και αφού η Βουλγαρία τα πήρε όπως τα πήρε, γιατί τα επιστρέφει ως κλεμμένα;
Μια συμβουλή από τους Μακεδόνες προς τους Έλληνες: το βουλγαρικό κράτος και ένα μεγάλο μέρος του βουλγαρικού λαού έχουν σταθερά στο μυαλό τους τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου τη στιγμή που αυτή η συνθήκη προέβλεπε την ενσωμάτωση ολόκληρης της Μακεδονίας στη Βουλγαρία.
Δεν είναι μόνο θέμα σε ποιον ανήκουν τα οστά του Σαμουήλ. Το ερώτημα είναι αν η σημερινή Ελλάδα παραδίδει την ερμηνεία της μεσαιωνικής κληρονομιάς της Μακεδονίας στους Βουλγάρους!;
Αν η σύγχρονη Ελλάδα δεν αναγνωρίζει την εθνική ιστορική ερμηνεία της Μακεδονίας για τη μεσαιωνική περίοδο, μήπως η μεταφορά των λειψάνων του Σαμουήλ στη Βουλγαρία ουσιαστικά αφήνει τη Βουλγαρία να καλύψει αυτό το κενό με τη δική της εθνική ερμηνεία;
Ο Τσάρος Σαμουήλ ήταν ένας μεσαιωνικός Μακεδόνας ηγεμόνας που κυβέρνησε το Βασίλειο του Σαμουήλ από το 997 έως το 1014, του οποίου το πολιτικό και πνευματικό κέντρο βρισκόταν στην Οχρίδα. Είναι μια από τις ιστορικές προσωπικότητες που, αν και πέθανε πριν από περισσότερους από 11 αιώνες, η Βουλγαρία ουσιαστικά θέτει την αποκήρυξη του από αυτόν στην ιστορία της Μακεδονίας ως προϋπόθεση για την ένταξη της Μακεδονίας στην ΕΕ, μέσω του έργου της ιστορικής επιτροπής που προστέθηκε ως παράρτημα στο διαπραγματευτικό πλαίσιο.
Με αυτή την πράξη παράδοσης, η Βουλγαρία θα παρουσιάσει επίσημα τον Σαμουήλ ως τον «Βούλγαρο Τσάρο» και τα λείψανά του ως λείψανα που επιστρέφονται στην πατρίδα του, ενώ η Ελλάδα στην επίσημη συμφωνία χρησιμοποιεί τη διατύπωση ότι τα λείψανα αναγνωρίζονται ως του «Τσάρου Σαμουήλ της Βουλγαρίας».
Και τώρα μερικά στοιχεία για το πού και πώς βρέθηκαν τα οστά του Τσάρου Σαμουήλ!!!
Η Βασιλική του Αγίου Αχιλλίου βρίσκεται στην Πρέσπα, στην ιστορική περιοχή της Μακεδονίας, και ο ίδιος ο Μουτσόπουλος, τη δεκαετία του 1960, συνέδεσε τη βασιλική και το νησί με τον Σαμουήλ και με τη μεσαιωνική Πρέσπα. Στο έργο του του 1966, υπάρχει σαφής ιστορική σύνδεση μεταξύ του Σαμουήλ, της Πρέσπας και της βασιλικής, αλλά δεν υπάρχει ακόμη ταυτοποίηση του συγκεκριμένου σκελετού ως Σαμουήλ.
Έπειτα έρχεται η κρίσιμη στιγμή: το 1965 ανακαλύφθηκαν τα λείψανα, το 1984 ο Μουτσόπουλος ανακοινώνει επίσημα τον «τάφο του Τσάρου Σαμουήλ» και το 2026 το ελληνικό κράτος περιγράφει επίσημα τα λείψανα ως τα αναγνωρισμένα λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ και τα παραδίδει στη Βουλγαρία.
Το θέμα από γεωπολιτική άποψη είναι: σε διαφορετικές ιστορικές στιγμές, όταν η Μακεδονία βρισκόταν ανάμεσα σε αντικρουόμενα γεωπολιτικά συμφέροντα, η ιδέα της μοναδικότητάς της διατηρήθηκε ακριβώς από άτομα και κινήματα των οποίων το όραμα δεν συνέπιπτε με τα συμφέροντα των περιφερειακών δυνάμεων της εποχής;
Είναι ο αγώνας για τον Σαμουήλ σήμερα μια συνέχεια της μεσαιωνικής γεωπολιτικής - μόνο με άλλα μέσα: αντί για εδαφική, σήμερα η ιστορική κληρονομιά κατακτάται μέσω της ερμηνείας, των θεσμών, των μουσείων, της αρχαιολογίας και της εθνικής μνήμης;
Η ίδια η διατύπωση «Η Ελλάδα παραδίδει τον Σαμουήλ στη Βουλγαρία» δημιουργεί μια γεωπολιτική εικόνα στην οποία η Μακεδονία είναι για άλλη μια φορά ένας χώρος επί του οποίου τα άλλα δύο κράτη διαπραγματεύονται την κληρονομιά;
Aleksandar Gijorgijev
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου